معرفی ظرفیت های کهگیلویه و بویراحمد در قاب عکاسان کشوری
یاسوج- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد از اجرای برنامه ملی هنری تور تخصصی عکاسی با حضور عکاسان برجسته کشوری در سطح این استان خبر داد.
محمدمهدی آجیلیان، استاد دانشگاه و پژوهشگر مباحث دینی در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به نسبت اختیار و اجبار در تربیت دینی اظهار کرد: در پذیرش دین، اجبار وجود ندارد و فرد باید با اختیار خود آن را بپذیرد، اما این موضوع به معنای آن نیست که پس از پذیرش دین، فرد بتواند بدون توجه به الزامات و تعهدات آن از دین خارج شود و در واقع میان مرحله پذیرش دین و پایبندی به الزامات آن باید تفاوت قائل شد.
محمدمهدی آجیلیان، استاد دانشگاه و پژوهشگر مباحث دینی در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به نسبت اختیار و اجبار در تربیت دینی اظهار کرد: در پذیرش دین، اجبار وجود ندارد و فرد باید با اختیار خود آن را بپذیرد، اما این موضوع به معنای آن نیست که پس از پذیرش دین، فرد بتواند بدون توجه به الزامات و تعهدات آن از دین خارج شود و در واقع میان مرحله پذیرش دین و پایبندی به الزامات آن باید تفاوت قائل شد.
وی با بیان اینکه تربیت دینی نیز با همین منطق و در بستر اختیار شکل می گیرد، افزود: تربیت اساساً امری تدریجی است که در محیط پیرامون فرد اتفاق می افتد. خانواده، مدرسه، جامعه کوچک و بزرگ و حتی فضای جهانی، هرکدام در شکل گیری شخصیت و باورهای دینی افراد نقش دارند و بخش مهمی از این فرایند به صورت غیرمستقیم و از طریق مشاهده رفتار اطرافیان و قرارگرفتن در یک محیط مشخص اتفاق می افتد.
این استاد دانشگاه ادامه داد: البته تربیت دینی تنها به تأثیرات غیرمستقیم محیط محدود نمی شود و کنش های مستقیم والدین نیز در آن نقش دارند؛ برای نمونه زمانی که پدر یا مادر به فرزند می گویند کاری را به دلیل اینکه خداوند آن را توصیه کرده انجام دهد یا از رفتاری به دلیل نادرست بودن آن پرهیز کند، در واقع گزاره های دینی را به او منتقل می کنند، اما اصل تربیت باید در یک فرایند آرام و تدریجی در شخصیت فرد شکل بگیرد.
آجیلیان با تأکید بر اهمیت سال های نخست زندگی در شکل گیری باورهای دینی بیان کرد: به همین دلیل تربیت دینی در دوران کودکی می تواند تأثیر عمیق تری داشته باشد و هنگامی که فرد وارد دوره نوجوانی و جوانی می شود، تغییر ذهنیت و باورهای شکل گرفته در او دشوارتر خواهد بود، هرچند ناممکن نیست.
وی با اشاره به تفاوت میان تأثیرگذاری محیطی و اجبار در تربیت گفت: اگر قرار باشد کودک صرفاً با امر و نهی والدین کاری را انجام دهد یا از آن پرهیز کند، این روش تنها تا زمانی که تحت نظارت والدین قرار دارد، ممکن است نتیجه بخش باشد. زمانی که فرزند بزرگ تر می شود و از محدوده نظارت مستقیم والدین خارج می شود، دیگر نمی توان انتظار داشت صرفاً به دلیل دستور و خواسته آن ها از رفتار مشخصی پیروی کند.
این پژوهشگر مباحث دینی با بیان اینکه محبت برخلاف امر و نهی، یک کنش درونی است، افزود: امر و نهی از بیرون به فرد تحمیل می شود، اما محبت در درون او ریشه می دواند و می تواند بدون حضور و درخواست والدین نیز بر رفتار او اثر بگذارد، بنابراین اگر قرار است یک رفتار دینی در شخصیت فرزند نهادینه شود، باید زمینه های درونی آن از طریق محبت و تجربه های مثبت شکل بگیرد.
آجیلیان با اشاره به تأثیر محیط اجتماعی بر شکل گیری هویت دینی اظهار کرد: ممکن است در جامعه یک رفتار دینی از نظر قانونی و رسمی مورد تأکید قرار گیرد، اما در لایه فرهنگی و تربیتی به اندازه کافی نهادینه نشده باشد که در چنین شرایطی دستورالعمل ها و الزام های بیرونی لزوماً به شکل گیری باور و پایبندی درونی منجر نمی شوند.
وی ادامه داد: زمانی که یک رفتار صرفاً بر پایه الزام های قانونی و بیرونی دنبال شود، ممکن است در شرایط خاص و با بروز هیجان های اجتماعی، افراد از آن فاصله بگیرند و این مسئله نشان می دهد که برای ماندگاری یک رفتار باید علاوه بر ساختارهای قانونی و اجرایی به لایه های هویتی و فرهنگی نیز توجه شود.
این استاد دانشگاه با اشاره به پیامدهای اجبار در انجام مناسک دینی برای کودکان اظهار کرد: اجبار در دوران کودکی می تواند نتیجه معکوس داشته باشد، موجب تنش شود و کودک را نسبت به رفتار یا آموزه دینی دل زده کند، البته باید میان تربیت دینی پیش از سن تکلیف و الزام های شرعی پس از رسیدن به سن تکلیف تفاوت قائل شد.
آجیلیان افزود: برای نمونه در مورد دختران، پیش از رسیدن به سن تکلیف شرعی که معمولاً در حدود 9 سالگی مطرح می شود، موضوع تربیت دینی و آماده سازی کودک برای پذیرش مناسک اهمیت دارد. در این دوره والدین باید تلاش کنند فرزند را با محیط و تجربه های دینی آشنا کنند، نه اینکه انجام مناسک را با اجبار از او مطالبه کنند.
وی با اشاره به نمونه هایی از مشارکت کودکان در مناسک مذهبی گفت: برای مثال اگر کودکی علاقه دارد در ماه رمضان برای سحری بیدار شود، والدین می توانند با آماده کردن غذای مناسب و ایجاد فضایی دلنشین، این تجربه را برای او لذت بخش کنند و در مقابل اگر کودک خسته است و تمایلی به بیدارشدن ندارد، اصرار و اجبار برای انجام این کار الزاماً اثر مثبتی نخواهد داشت.
این پژوهشگر مباحث دینی درباره حضور کودکان در مسجد و نماز جماعت بیان کرد: چه اشکالی دارد کودک همراه پدر و مادر به مسجد برود و در کنار تجربه فضای معنوی، هدیه یا خوراکی کوچکی نیز دریافت کند؟ والدین می توانند او را به همراهی در نماز دعوت کنند و حتی مهر یا سجاده ای در اختیارش قرار دهند، اما نباید نماز خواندن را به شرط دریافت هدیه تبدیل کنند.
آجیلیان ادامه داد: اگر والدین به کودک بگویند در صورت نماز خواندن هدیه ای دریافت می کند و سپس به دلیل همراهی نکردن او، هدیه را دریغ کنند، ممکن است ذهنیت نامناسبی نسبت به نماز در کودک شکل بگیرد که در چنین شرایطی اگر کودک نماز بخواند ممکن است انگیزه اصلی او دریافت هدیه باشد، نه علاقه به عبادت و اگر هم همراهی نکند، احساس محرومیت و سرزنش می تواند تجربه منفی او را تقویت کند. وظیفه والدین این است که محیط مناسب را فراهم کنند، زمینه تجربه مثبت را به وجود آورند و فرزند را به مشارکت دعوت کنند، اما نباید انجام ندادن یک رفتار دینی را به محرومیت یا تنبیه پیوند بزنند.
این استاد دانشگاه با اشاره به تفاوت میان تربیت و تکلیف شرعی تصریح کرد: تربیت باید پیش از رسیدن به تکلیف اتفاق بیفتد. همان طور که کودک برای ورود به مدرسه باید آمادگی های لازم را کسب کند، در حوزه دین نیز باید پیش از رسیدن به سن تکلیف، زمینه آشنایی و پذیرش مناسک در او فراهم شده باشد، البته این موضوع به معنای کم اهمیت بودن تکلیف شرعی یا سستی در آموزش و اجرای آن نیست، بلکه به این معناست که والدین باید از قبل بستر لازم را آماده کرده باشند تا فرزند هنگام رسیدن به سن تکلیف، با آگاهی و آمادگی بیشتری به انجام وظایف دینی ترغیب شود.
آجیلیان در تشریح راهکارهای علاقه مندکردن کودکان و نوجوانان به آموزه های دینی بر نقش محیط خانواده تأکید کرد و گفت: مهم ترین راهکار، فراهم کردن محیطی مناسب برای رشد دینی فرزندان است. تربیت تنها به میزان زمانی که والدین به طور مستقیم برای آموزش فرزند اختصاص می دهند یا تعداد کلاس ها و برنامه هایی که برای او در نظر می گیرند، وابسته نیست، بلکه کیفیت محیطی که کودک در آن رشد می کند، اهمیت بیشتری دارد.
وی افزود: ممکن است خانواده ای چند فرزند داشته باشد و همه آن ها در مسیرهای مختلف به موفقیت برسند. در چنین شرایطی نمی توان موفقیت فرزندان را صرفاً به میزان توجه مستقیم والدین یا امکانات اختصاص یافته به هرکدام نسبت داد، بلکه محیط سالم و رشددهنده خانواده نیز نقش مهمی در این فرایند دارد.
این پژوهشگر مباحث دینی با بیان اینکه والدین باید در رفتارهای روزمره خود الگوی مناسبی برای فرزندان باشند، اظهار کرد: پدر و مادر پیش از هر چیز باید نقش پدر و مادری خود را به درستی ایفا کنند، یعنی در رفتار با فرزندان محبت بورزند، با آن ها وقت بگذرانند و فضای عاطفی سالمی در خانواده ایجاد کنند که همین رفتارها می تواند زمینه تربیت دینی را نیز فراهم کند.
آجیلیان ادامه داد: والدین باید در انتخاب مدرسه، کلاس های آموزشی، محیط های تفریحی و برنامه های خانوادگی نیز به این مسئله توجه داشته باشند. برای نمونه می توان حضور در مکان های مقدس و زیارت را به عنوان بخشی از برنامه هفتگی خانواده در نظر گرفت تا کودک از سال های نخست زندگی با این فضاها آشنا شود و خاطره های مثبتی از آن ها داشته باشد.
وی با اشاره به اهمیت پیوند تجربه های دینی با خاطرات خوشایند خانوادگی گفت: می توان برنامه زیارت را با یک تجربه خوشایند دیگر همراه کرد؛ برای نمونه، خانواده پس از حضور در حرم به رستوران برود یا غذای مورد علاقه کودک را تهیه کند و به این ترتیب، حضور در فضای معنوی با خاطره ای مثبت و عاطفی همراه می شود.
این پژوهشگر مباحث دینی اظهار کرد: این خاطره ها ممکن است در همان زمان به صورت آگاهانه در ذهن کودک باقی نمانند، اما در سال های بعد می توانند به شکل گیری علاقه و کشش درونی او نسبت به آن فضا کمک کنند. ممکن است فرد در بزرگسالی بدون اینکه کسی از او بخواهد، به زیارت یا حضور در یک محیط دینی علاقه مند شود، زیرا تجربه های مثبت دوران کودکی در ذهن او ریشه دوانده اند.
آجیلیان در پایان گفت: فراهم کردن محیط و بستر مناسب برای تجربه های مثبت دینی در نهایت می تواند به شکل گیری هویت دینی در فرزندان منجر شود، البته تفاوت های فردی، اختلاف نسل ها و شرایط متفاوت محیطی نیز بر نتیجه این فرایند اثرگذارند، اما خانواده می تواند با ایجاد فضایی سرشار از محبت و تجربه های مطلوب، فرزندان را در مسیر علاقه مندی و پایبندی آگاهانه به آموزه های دینی همراهی کند.
انتهای پیام
{{name}}
{{content}}